محمدرضا زاهدی ۲۳ شهریور ۱۴۰۲ کارآفرین

7 مرحله تکنیک SCAMPER برای خلاقیت

تکنیک SCAMPER چیست؟

تکنیک SCAMPER کجا به کمک شما می آید؟

شما به‌عنوان یک کارآفرین، اغلب نیاز به ارائه ایده‌های خلاقانه دارید، چه برای محصولات موجود که قدیمی شده‌اند، چه بخواهید خدمات جدیدی به کسب‌وکار خود اضافه کنید و یا اینکه صرفا به دنبال نوآوری باشید.

بنابراین، برای موفقیت کسب و کار، برجسته شدن محصول و پیشرفت پروژه ها ، خلاقیت ضروری است. با این حال، گفتن این کار آسان تر از انجام آن است، به خصوص زمانی که باید به طور منظم انجام شود.

در این موارد، بسیاری از سازمان ها به روش های مختلف طوفان فکری متوسل می شوند. در این میان ، تکنیک SCAMPER مطمئناً یکی از ساده‌ترین، موثرترین و مستقیم‌ترین تکنیک‌ها است.

تکنیک SCAMPER چیست؟

تکنیک SCAMPER یک روش طوفان فکری خلاقانه است که به تیم‌ها اجازه می‌دهد با دیدگاه‌های مختلف با مشکلات برخورد کنند. این تکنیک، افراد را تشویق می‌کند که متفاوت فکر کنند، ایده‌ها را بررسی کنند و دیدگاه‌های جدیدی در مورد مسائل یا فرصت‌های خاص پیدا کنند. در واقع، اعضای تیم فرصتی پیدا می کنند برای مشاهده یک ایده یا مشکل خاص از طریق هفت لنز مختلف.

این تکنیک از طریق هفت دستور، کار می کند؛  SCAMPER، مخفف این هفت دستور است:

  •   جایگزینی/ Substitute
  •   ترکیب کردن/ Combine
  •   سازگاری/ Adapt
  •   اصلاح، بزرگنمایی/ Modify , Magnify
  •   استفاده ای دیگر/ Put to Another Use
  •   از بین بردن/ Eliminate
  •   معکوس کردن، تنظیم مجدد/ Reverse , Rearrange

این تکنیک بر این باور استوار است که هر چیز جدیدی که خلق می‌کنیم، به نوعی جایگزین چیزی است که از قبل وجود داشته است. این هفت به مرحله تیم کمک می کند تا بفهمند چگونه می توانند محصولات یا خدمات موجود را ارتقا دهند. هر یک از این مراحل برای برانگیختن یا جرقه گفت و گو و تبادل ایده است که در نهایت منجر به رسیدن به محصول بهتر و رضایت مشتری می شود.

7 مرحله تکنیک SCAMPER

هفت مرحله تکنیک SCAMPER چیست؟

جایگزینی/ Substitute

مرحله جایگزینی تکنیک SCAMPER به بررسی اینکه آیا می توان بخشی از فرآیند، محصول، خدمات یا راه حل را با دیگری جایگزین کرد یا خیر، میپردازد. تقریباً هر فرآیند یا محصولی دارای اجزایی است که غیر ضروری هستند یا می توان آنها را با قسمتهایی کارآمدتر جایگزین کرد.

سوالات این مرحله تکنیک SCAMPER :

  •       آیا می توانید مواد دیگری استفاده کنید؟
  •       آیا می توانید ظاهر، بو یا احساس آن را متفاوت جلوه دهید؟
  •       آیا زمان یا مکان قابل تعویض است؟
  •       آیا شخص دیگری می تواند این وظیفه را انجام دهد؟
  •       آیا می توان آن را در جای دیگری یا به مصرف کننده دیگری فروخت؟

برای مثال، با ارائه یک محصول، مثلاً یک لپ‌تاپ، در رنگ‌های مختلف، می‌توانید سلیقه‌های مختلف مشتریان را جلب کنید یا اگر در حال ساختن پنجره برای خانه بازی کودکان بودید، ممکن است برای ایمنی شیشه را با پلاستیک جایگزین کنید.

ترکیب کردن/ Combine

هدف از استفاده از Combine در تکنیک scamper، تجزیه و تحلیل مزایای بالقوه ادغام دو ایده مختلف و ویژگی های محصول برای یک خروجی بهینه تر است.

برخی از این ایده ها می توانند نسبتاً نوآورانه باشند، اما از پتانسیل کامل آنها در طراحی محصول یا خدمات فعلی استفاده نمی شود. ترکیب آنها می تواند منجر به یک محصول پیشرفته یا یک فناوری جدید شود که می تواند به طور قابل توجهی موقعیت یک سازمان را در بازار بهبود بخشد.

سوالات این مرحله تکنیک SCAMPER:

  •       آیا ترکیب این محصول یا خدمات با چیزی دیگر، ارزش بیشتری به آن می دهد؟
  •       چه اهدافی را می توان با هم ترکیب کرد؟
  •       آیا می توان استعدادها و منابع را برای نتایج بهتر ترکیب کرد؟
  •       آیا می توان دو مرحله از یک فرایند را با هم ترکیب کرد؟
  •       آیا ترکیب فعالیت ها، باعث موثرتر شدن آنها یا صرفه جویی در منابع می شود؟

یک مثال عالی از این مرحله تکنیک SCAMPER  دو مفهوم مختلف در یک مفهوم موفق تر، ترکیب دوربین با تلفن های همراه یا به طور کلی، ادغام تعدادی از ویژگی های مختلف در تلفن های هوشمند مدرن است. در مقایسه با مدل‌های اولیه تلفن‌های همراه، تلفن های مدرن با تعداد زیادی ویژگی‌های یکپارچه تجربه کاربری بهتری را ارائه می‌کنند.

سازگاری/ Adapt

تمرکز بخش Adapt از تکنیک SCAMPER بر روی دستیابی به نتیجه بهتر با تنظیم یا بهینه سازی محصول یا خدمات موجود است. اغلب، راه‌حل‌های بسیاری از مشکلات به‌راحتی در محیط نزدیک در دسترس هستند، و تنها کافی است یک ایده را با این راه‌حل‌ها تطبیق دهیم تا خروجی بهتری ایجاد کنیم. بسیاری از موفق‌ترین و خلاقانه‌ترین ایده‌ها در نتیجه تعدیل ایده‌هایی که قبلاً وجود داشته‌اند به وجود آمده‌اند.

سوالات این مرحله تکنیک SCAMPER:

  •       سوال کلیدی این است که چگونه محصول یا خدمات را برای بهبود تجربه کاربری تطبیق یا تغییر می دهید؟
  •       چگونه می توانیم ارزش بیشتری را برای کاربر نهایی فراهم کنیم؟
  •       آیا ایده های جدیدی خارج از حوزه کاری شما وجود دارد که بتوانید از آنها برای بهبود محصول، خدمات یا فرآیند خود استفاده کنید؟
  •       آیا باید محصول خود را برای همگام شدن با بازار تطبیق دهید؟

همچنین شایان ذکر است که پاسخ ممکن است تطبیق استراتژی بازاریابی شما به جای محصول باشد.

یک مثال عالی از این تکنیک، چرخش نتفلیکس از کسب و کار اجاره DVD به یک سرویس پخش انلاین است که این شرکت را نجات داد و آن را به یکی از موفق ترین سازمان ها در صنعت سرگرمی تبدیل کرد و یا خودروهایی که اکنون دارای وای فای داخلی هستند.

اصلاح، بزرگنمایی/ Modify , Magnify

مرحله اصلاح روش SCAMPER شامل اعمال تغییرات در فرایند کلی است. این تغییر اغلب می‌تواند به تیم‌ها کمک کند تا راه‌های نوآورانه‌تری برای حل مشکلات یا  استفاده از منابع و قابلیت‌های نا مشخصی که قبلاً استفاده نشده بودند، بیابند. تغییر کیفیت یک قسمت از فرآیند یا بزرگ‌نمایی جنبه‌های خاص محصول اغلب می‌تواند ارزش بیشتری ارائه دهد و عملکرد آن را بهبود بخشد.

سوالات این مرحله تکنیک SCAMPER:

  •       آیا می توانید ویژگی یا مرحله ای از فرآیند، محصول یا خدمات را برای بهبود آن تغییر دهید؟
  •       آیا تنظیم کیفیت فیزیکی یک شی به آن ارزش بیشتری می دهد؟
  •       چه جنبه هایی از محصول را می توان برجسته یا تأکید کرد؟

برای مثال، عینک آفتابی کوچک شده برای نوزادان یا کودکان.

استفاده ای دیگر/ Put to Another Use

محصولات یا فرآیندهای موجود ممکن است کاربردهای احتمالی دیگری داشته باشند که شما در حال حاضر از آنها استفاده نمی کنید، برخی از مشکلات را می توان با استفاده از محصولات یا فرآیندهای موجود حل کرد.

در بسیاری از موارد ممکن است ایده یا طرحی در سازمان وجود داشته باشد که در شرایط فعلی هیچ کاربردی نداشته باشد، هر چقدر هم که عالی به نظر برسد. با این حال، این بدان معنا نیست که این ایده باید کنار گذاشته شود، هنگامی که همین محصول با ابزارها و برای حل مشکلی متفاوت به کار برده شود، ممکن است بسیار مفید باشد.

سوالات این مرحله تکنیک SCAMPER:

  •       چه کسی می تواند از محصول شما سود ببرد؟
  •       آیا افرادی خارج از بازار هدف شما می توانند از آن استفاده کنند؟
  •       آیا مشکلات دیگری وجود دارد که محصول یا فرایند شما می تواند حل کند؟
  •       آیا همان محصول در جای دیگری نیز کار می کند؟
  •       آیا محصولات جانبی شما می توانند به تنهایی مفید باشند؟
  •       آیا می توان محصول را برای هدف دیگری تغییر داد؟

برای مثال، در طول همه‌گیری COVID19، از فیلترهای قهوه به عنوان فیلتر در ماسک‌های صورت استفاده شد.

از بین بردن/ Eliminate

در برخی از فرآیندها، بخش‌ها یا مراحل خاصی می‌توانند بی‌فایده باشند و حذف آنها می تواند کل فرآیند را ساده و کارآمدتر کند. آنها همچنین ممکن است بار اضافی را فراهم کنند که مانع از توانایی سازمان برای نوآوری و خلاقیت می شود. 

بخش‌های اضافی و بی‌فایده در این مرحله از SCAMPER بسیار اهمیت دارند. حذف چنین عناصری از فرآیند، امکان تخصیص بهتر منابع در سازمان را فراهم می کند و خلاقیت لازم برای توسعه پروژه ها را پرورش می دهد.

سوالات این مرحله تکنیک SCAMPER:

  •       چگونه می توان محصول را ساده کرد؟
  •       چه قطعاتی برای عملکرد آن ضروری نیستند؟
  •       چه ویژگی هایی را می توان حذف کرد؟
  •       آیا می توان آن را کوچکتر کرد؟
  •       آیا باید به قسمت های مختلف تقسیم شود؟
  •       چگونه می توانید هزینه، زمان یا تلاش را کاهش دهید؟

برای مثال، محصولات اپل همیشه به دلیل سادگی طراحی و نداشتن ویژگی های اضافه مورد تحسین قرار می گیرند و یا برداشتن فندک از خودروها، برای اینکه بتوانید از فضا برای شارژ وسایل استفاده کنید.

معکوس کردن، تنظیم مجدد/ Reverse , Rearrange

گاهی اوقات با معکوس کردن فرآیند یا تنظیم مجدد وضعیت فعلی، سازمان می تواند خود را در موقعیتی قرار دهد که خروجی بهتری ارائه دهد.این کار بسیار مفید است زیرا راه‌حل مشکل، اغلب می‌تواند در منابع و راه‌حل‌هایی باشد که از قبل وجود دارد و تنها چیزی که لازم است، بازنویسی فرآیند تفکر یا تنظیم مجدد ماژول‌های خط تولید است.

سوالات این مرحله تکنیک SCAMPER:

  •       آیا می توان الگوها یا چیدمان ها را تغییر داد؟
  •       از چه سفارش دیگری می توانید استفاده کنید؟
  •       اگر همه چیز برعکس بود چه؟
  •       آیا ترتیب دیگری بهتر است؟
  •       آیا افراد می توانند نقش های خود را مبادله کنند؟
  •       چگونه می‌توان به اثری کاملاً متضاد از چیزی دست یافت؟

برای مثال، مک دونالد، به جای اینکه مشتریان غذا را تمام کنند و منتظر چک بمانند، با واداشتن آنها به پرداخت و سپس خوردن غذایشان، کل فرآیند خدمات دهی به مشتری را بسیار سریعتر و کارآمدتر کرد.

استفاده از تکنیک SCAMPER

سخن آخر

تکنیک SCAMPER در حالی که بسیار سریع و ساده است، روشی بسیار قدرتمند برای مقابله با بن بست عدم خلاقیت است. هنگامی که به درستی استفاده شود، جلسات طوفان فکری را به سمتی که منجر به رسیدن به بهینه ترین راه حل ها و بهترین استفاده ممکن از منابع سازمانی شود هدایت می کند.

منابع